จตุมงคล ศิริแห่งสำรับหวาน

“ขนมทองจตุมงคล”

“จตุ” แปลว่าสี่ตามความหมายทางพจนานุกรม แล้วเลขสี่นั้นเกี่ยวพันกับคนไทยอย่างไรบ้าง อาจารย์แพง วิรุฬห์ นวทิศพาณิชย์ ผู้อำนวยการโครงการอนุรักษ์ขนมไทย ได้บรรยายเกี่ยวกับขนมไทยไว้ดังนี้

เลข ๔ ไทยในทางความหมายนั้น กล่าวว่าเป็นเลขที่ใช้ในความหมายหลากหลายรูปแบบ โบราณกล่าวว่า คนเราจะดำรงชีพได้ก็ต้องอาศัยปัจจัยสี่เป็นพื้นฐาน คือ เสื้อผ้า อาหาร บ้านเรือนที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค เช่นเดียวกับบรรพชิตหรือนักบวชที่อาศัยเครื่องเลี้ยงชีวิต เช่นจีวร ที่พำนัก อาหาร และยา

โลกในมุมมองทางพุทธนั้นก็แบ่งได้เป็นสี่ภพภูมิเช่นกัน ที่เรียกว่า จตุรภูมิ ซึ่งประกอบด้วย กามวจรภูมิ เป็นโลกของผู้ท่องเที่ยวในกามภพ ,รูปาวจรภูมิ เป็นโลกของผู้ท่องเที่ยวในรูปภพ,อรูปาวจรภูมิ โลกของผู้ที่ท่องเที่ยวแบบไม่มีรูปภพ และสุดท้าย โลกุตรภูมิ เป็นการอยู่เหนือโลกหรือเป็นภพภูมิอันพ้นจากโลกไปแล้วนั่นเอง

ในทางที่เป็นศิริมงคล เลข ๔ มีความหมายถึงทิศทั้งสี่ทิศคือ ทิศเหนือ ทิศใต้ ทิศตะวันออก และทิศตะวันตก เมื่อนำมารวมกับจตุรพิธพร เป็นพรอันประเสริฐ คืออายุ วรรณะ สุขะ พละ ผ่านการทำบุญด้วยขนมเครื่องทอง อย่าง ฝอยทอง ทองหยิบ ทองหยอด เม็ดขนุน ก็มีการผูกเรื่องราว จนกลายเป็นวัฒนธรรมประเพณี ดังนั้นในงานมงคลต่างๆ จึงมีการใช้ ขนมไทยทั้งสี่นี้ในชื่อของ ขนมทองจตุมงคล ในสำรับหวาน สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน